Wanneer mag je opnames maken met een verborgen camera? Is overvaljournalistiek toelaatbaar en mag je stiekem vakantiefoto’s nemen van een prinselijk paar? Op deze vragen gaf Wouter Hins, bijzonder hoogleraar pers-, omroep- en mediarecht aan de Universiteit van Leiden, op 4 februari antwoord in een lezing van het Studium Generale.

Een eenduidig antwoord is niet te geven. Dat blijkt uit de vele uitspraken van zowel Nederlandse rechters als het Europees Hof voor de rechten van de Mens; de ene keer beslist de rechter dat een foto niet gepubliceerd mag worden en de andere keer dat het wel mag vanwege de nieuwswaarde en de bijdrage aan het publieke debat.

Persmuskieten kunnen inbreuk maken op de bewegingsvrijheid van bekende personen door hen hinderlijk te volgen en te fotograferen. Maakt het verschil of het gaat om ‘gewone burgers’, politici, leden van het Koninklijk Huis of een soapsterretje? Ja, burgers hebben het recht om te weten wat voor vlees zij in de kuip hebben. Wil je niet gefotografeerd worden, dan moet je niet een functie bekleden waar je in de schijnwerpers staat. Maar je hoeft niet alles te pikken. Staat er een foto van jou in Privé en baal je daarvan, dan kun je je verzetten indien je ‘een redelijk belang’ hebt.

In de jaren ‘80 publiceerde Nieuwe Revu een fotoreportage over het Vondelpark. Spelende kinderen, rennende hondjes en verliefde stelletjes waren in beeld gebracht. Zo ook een zoenende vrouw en man; toen de vrouw de foto’s zag schrok ze zich een hoedje. Ze begon een rechtszaak want ze had geen toestemming gegeven voor publicatie en zat nu met de ellende. De rechter stelde haar in het gelijk, want ze had ‘een redelijk belang’: de relatie was later op een vervelende manier stukgelopen en de vrouw wilde hier niet meer aan herinnerd worden. Ze is in het gelijk gesteld, de foto had niet gepubliceerd mogen worden (zie H.R. 1.7.1988, NJ 1988 1000).

Alberto Stegeman is presentator van Undercover in Nederland (SBS6), Cindy Wever is eindredacteur van Opgelicht?! (TROS) en Robert van de Griend is redacteur van Vrij Nederland. Zij maken regelmatig gebruik van undercoverjournalistiek. Maar mag dat wel? Alleen amusementswaarde is niet genoeg om met een verborgen camera aan de slag te gaan. Het mag niet tenzij er een maatschappelijke misstand aan de kaak wordt gesteld en het doel niet op een andere manier te bereiken is. In principe moet een journalist open kaart spelen.

En mag je als fotograaf in de bosjes liggen om stiekem foto’s te nemen van het prinselijk paar, zoals in 1964 is gebeurd? Of mag een bouwvakker in het geniep foto’s nemen van een verbouwing van Villa Eikenhorst en deze vervolgens verkopen aan Privé? Ook hier is geen eenduidig antwoord te geven. Dat blijkt uit de vele rechtszaken die het Koninklijk Huis voerde en blijft voeren.

Conclusie: het gaat om een afweging: privacy versus vrijheid van meningsuiting. Maar, één zaak blijft overeind: persvrijheid heeft een controlerende functie in de samenleving en is als zodanig van wezenlijk belang voor de democratie.

Dit item is geplaatst op vrijdag 5 februari 2010 om 18:34 en is opgeslagen onder Communicatie, In de media. U kunt de reacties op deze post volgen middels de RSS 2.0 feed. U kunt een reactie achterlaten, of 'trackbacken' vanuit uw eigen website.